Πώς λειτουργούν οι μαριονέτες του Σάλτσμπουργκ

Η μαριονέτα είναι κούκλα με χορδές

Η μαριονέτα είναι μια κούκλα που ελέγχεται από ψηλά με κλωστές ή σύρματα. Η λέξη προέρχεται από τη γαλλική λέξη για τη μικρή Μαίρη, υπενθύμιση ότι οι μεσαιωνικές κούκλες με κλωστές συχνά αναπαριστούσαν βιβλικές ιστορίες. Αυτό ξεχωρίζει τις μαριονέτες από τις κούκλες χειρός, τις κούκλες με ράβδους και τις σκιές. Έχουν μακρά ιστορία στην Ευρώπη, και τον δέκατο όγδοο αιώνα συντέθηκαν όπερες ειδικά γι' αυτές. Το θέατρο του Σάλτσμπουργκ, που ιδρύθηκε το 1913 από τον Anton Aicher, εξακολουθεί να παρουσιάζει ολόκληρες όπερες με αυτόν τον τρόπο.

Ο σταυρός του Σάλτσμπουργκ

Η τεχνική της ομάδας βασίζεται κυρίως στον σταυρό του Σάλτσμπουργκ, έναν μηχανισμό χειρισμού που ανέπτυξε ο Anton Aicher το 1913. Πρόκειται για έναν σταυρό χειρισμού σε σχήμα Τ με τρίγωνο και ράβδο για τα χέρια, και μια εκλεπτυσμένη μορφή του χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα. Ο μαριονετίστας, κρυμμένος πάνω από τη σκηνή, καθοδηγεί κάθε φιγούρα μέσω του σταυρού. Η σελίδα ιστορίας του θεάτρου περιγράφει το αποτέλεσμα ως οφθαλμαπατικό κουκλοθέατρο, όπου ο μαριονετίστας μένει αθέατος και οι φιγούρες κινούνται σαν ζωντανές.

Τι σημαίνει η αναγνώριση του 2016

Το 2016 η Αυστριακή Επιτροπή για την UNESCO αναγνώρισε την τεχνική χειρισμού του θεάτρου, την λεγόμενη Spielpraxis, και την κατέγραψε ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά στο εθνικό μητρώο της Αυστρίας. Η επιτροπή την περιέγραψε ως την πιο εξελιγμένη μορφή κουκλοθέατρου και θεάτρου φιγούρων. Το εθνικό ευρετήριο είναι το δικό της μητρώο της Αυστρίας στο πλαίσιο της σύμβασης της UNESCO, ξεχωριστό από τους διεθνείς καταλόγους. Η αναγνώριση τιμά τόσο την ικανότητα χειρισμού των φιγούρων όσο και τη σημασία της μεταβίβασης αυτής της τέχνης.

Κατασκευάζοντας μια φιγούρα

Κάθε φιγούρα σκαλίζεται, συναρμολογείται και ντύνεται στα εργαστήρια του ίδιου του θεάτρου. Το κεφάλι είναι το πιο εκφραστικό χαρακτηριστικό, και ένα κεφάλι μπορεί να πάρει από τρεις ημέρες έως και μήνες για να κατασκευαστεί. Τα κεφάλια προέρχονται από διαφορετικούς γλύπτες, από το Σάλτσμπουργκ και αλλού, και οι μόνιμες μαριονέτες του θεάτρου είναι όλες χειροποίητες και μοναδικές. Τα κοστούμια κατασκευάζονται ξεχωριστά, και τα μέλη του θιάσου εργάζονται στο εργαστήριο καθώς και στη σκηνή.

Μαθαίνοντας την τέχνη

Η εκμάθηση του χειρισμού των μαριονετών απαιτεί χρόνια. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου λέει ότι χρειάζονται έξι έως οκτώ χρόνια προτού ένας μαριονετίστας κατακτήσει πραγματικά τον χειρισμό, και ότι κάθε μαριονετίστας εργάζεται επίσης στο εργαστήριο. Οι φιγούρες δεν έχουν όλες το ίδιο μέγεθος: οι πρώτες μαριονέτες είχαν ύψος μόλις 20 έως 30 εκατοστά, ενώ τη δεκαετία του 1930 κατασκευάστηκαν μεγαλύτερες φιγούρες σχεδόν ενός μέτρου για περιοδείες σε μεγάλες υπαίθριες σκηνές. Αυτό το εύρος δείχνει πώς η ομάδα προσάρμοσε την τέχνη της σε διαφορετικές σκηνές με την πάροδο του χρόνου.

Κοστούμια και τα πρώτα χρόνια

Τα κοστούμια αποτελούν μέρος της τέχνης από την αρχή. Η σύζυγος του ιδρυτή, η Ρόζα, έφτιαχνε τα πρώτα κοστούμια, ενώ ο ίδιος ο ιδρυτής σκάλιζε τα πρώτα κεφάλια και σώματα και δίδασκε γλυπτική σε επαγγελματική σχολή στο Σάλτσμπουργκ. Το ρεπερτόριο ξεκίνησε με παραστάσεις Κασπερλ και στράφηκε προς το μουσικό θέατρο υπό τον γιο του, Χέρμαν, ο οποίος εκσυγχρόνισε τη σκηνή και τον φωτισμό της. Οι φιγούρες, τα κοστούμια και η σκηνοθεσία αναπτύχθηκαν μαζί, γι' αυτό μια σύγχρονη παραγωγή εξακολουθεί να μοιάζει με ένα ενιαίο έργο τέχνης.

Τι σημαίνει αυτό για τη βραδιά σας

Η γνώση της τεχνικής αλλάζει τον τρόπο που παρακολουθείτε. Προσέξτε πώς σταθεροποιείται το βάρος μιας φιγούρας όταν σταματά, πώς γυρίζει το κεφάλι πριν κινηθεί το χέρι και πώς οι χορδές σχεδόν εξαφανίζονται στο φως της σκηνής. Οι καλύτερες στιγμές έρχονται όταν μια μικροσκοπική κίνηση διαβάζεται ως συναίσθημα. Ο Μαγικός Αυλός και η Μελωδία της Ευτυχίας βασίζονται και οι δύο στην ίδια τεχνική, εφαρμοσμένη σε φιγούρες φτιαγμένες για πολύ διαφορετικές ιστορίες, η μία στα γερμανικά και η άλλη στα αγγλικά.

Από ένα εργαστήριο στην Schwarzstraße

Το θέατρο ξεκίνησε το 1913 στο εργαστήριο του ιδρυτή του, ενός γλύπτη, με μια πρώτη δημόσια παράσταση του Μπαστιέν και Μπαστιέν του Μότσαρτ. Στη συνέχεια πέρασε από αρκετές στέγες πριν ανοίξει στο σημερινό του κτίριο στην Schwarzstraße 24 το 1971. Οι περιοδείες ταξίδεψαν τον θίασο σε πολλές χώρες και ο Μαγικός Αυλός έγινε η πιο πολυπαιγμένη παραγωγή του. Σήμερα ανεβάζει όπερες, θεατρικά έργα και παραμύθια, και το εποχικό ρεπερτόριο αλλάζει κατά τη διάρκεια του έτους.

Διαβάστε στη συνέχεια: Εισιτήρια για το Θέατρο Μαριονέτας του Σάλτσμπουργκ